Konflikty między dziećmi - dlaczego są potrzebne do rozwoju?

Dla wielu rodziców konflikty między dziećmi w przedszkolu mogą być źródłem niepokoju. Kłótnie o zabawki, sprzeczki czy silne emocje często wydają się czymś, czego należy unikać. Tymczasem z perspektywy psychologii rozwojowej konflikt jest naturalnym i bardzo ważnym elementem uczenia się relacji społecznych. To właśnie w takich sytuacjach dzieci zdobywają umiejętności, które będą im potrzebne przez całe życie.

W naszym przedszkolu traktujemy konflikty nie jako problem, lecz jako okazję do rozwoju.

Konflikt to naturalny etap rozwoju

Dzieci w wieku przedszkolnym dopiero uczą się funkcjonowania w grupie. Nie mają jeszcze w pełni rozwiniętej umiejętności kontrolowania emocji, przewidywania konsekwencji czy rozumienia perspektywy drugiej osoby. Dlatego spory o zabawkę czy kolejność w zabawie są czymś zupełnie naturalnym.

Według badań psychologa rozwojowego Jean Piaget, właśnie poprzez kontakt z rówieśnikami dziecko stopniowo uczy się, że inni mogą mieć odmienne potrzeby, pomysły i uczucia. To ważny krok w rozwoju myślenia społecznego. Bez takich doświadczeń dzieci nie miałyby okazji rozwijać kluczowych kompetencji społecznych.

Czego dziecko uczy się dzięki konfliktom?

Rozpoznawania i nazywania emocji:

Konflikt wywołuje silne emocje — złość, frustrację, smutek czy rozczarowanie. Przy wsparciu dorosłych dziecko uczy się je rozpoznawać i wyrażać w bezpieczny sposób. To pierwszy krok do rozwijania inteligencji emocjonalnej.

Stawiania granic:

Dziecko odkrywa, że ma prawo do własnych potrzeb, ale jednocześnie uczy się, że inni również mają swoje granice.

Empatii i rozumienia innych:

W sytuacjach spornych dzieci zaczynają dostrzegać uczucia drugiej osoby i rozumieć konsekwencje swojego zachowania.

Umiejętności komunikacji:

Dzieci uczą się mówić o swoich potrzebach, negocjować, proponować rozwiązania i słuchać innych.

Rozwiązywania problemów:

Każdy konflikt to sytuacja wymagająca znalezienia rozwiązania — kompromisu, ustalenia zasad lub współpracy.

Rola dorosłego — wsparcie zamiast karania!

Ważne jest nie to, aby całkowicie eliminować konflikty, lecz w jaki sposób reagują na nie dorośli. W nowoczesnym podejściu wychowawczym nauczyciel pełni rolę przewodnika, który pomaga dzieciom przejść przez trudną sytuację.

W przedszkolu wspieramy dzieci poprzez:

• spokojne zatrzymanie sytuacji i zapewnienie bezpieczeństwa,
• pomoc w nazwaniu emocji („Widzę, że jesteś zły…”),
• zachęcanie dzieci do opowiedzenia swojej perspektywy,
• wspólne szukanie rozwiązania,
• uczenie szacunku i wzajemnego zrozumienia.

Dzięki temu dziecko nie tylko rozwiązuje konkretny problem, ale zdobywa narzędzia na przyszłość. Uczy się konstruktywnej rozmowy oraz jak wysłuchać drugą stronę, bez agresji czy oskarżeń. Rozwija, także swoją empatię i asertywność.

Konflikty budują kompetencje społeczne na całe życie

Umiejętność radzenia sobie z różnicami zdań, wyrażania swoich potrzeb i współpracy z innymi to jedne z najważniejszych kompetencji XXI wieku. Dzieci, które mają możliwość uczenia się tego już w przedszkolu:

• lepiej radzą sobie w grupie,
• są bardziej pewne siebie,
• łatwiej nawiązują relacje,
• skuteczniej rozwiązują problemy,
• mają większą odporność emocjonalną.

Paradoksalnie więc brak konfliktów nie świadczy o idealnym rozwoju — może oznaczać brak okazji do nauki ważnych umiejętności społecznych.

Przedszkole jako bezpieczna przestrzeń do nauki relacji

Naszym celem jest tworzenie środowiska, w którym dzieci mogą doświadczać różnych emocji i sytuacji społecznych w atmosferze bezpieczeństwa, akceptacji i wsparcia. Konflikty traktujemy jako naturalny element życia w grupie oraz ważny etap uczenia się współpracy, empatii i wzajemnego szacunku. To właśnie w takich codziennych sytuacjach dzieci uczą się najważniejszych kompetencji — bycia z innymi, rozumienia siebie i budowania zdrowych relacji.

Wiktoria Łazarczyk